Karaman'ın Eski Sözleri ve Deyişleri - 4
Reklam
Reklam
Hasan Baran

Hasan Baran

Karaman'ın Eski Sözleri ve Deyişleri - 4

24 Eylül 2020 - 11:53

Bu sözlerin çoğu benim çocukken Karaman’da duyduğum sözler ve ben bir Karamanlı olarak bunları yazmadan edemedim efendim. Birde eski Karamanlılar ‘e’ yi ‘i’ olarak ‘k’ yi de ‘g’ olarak kullanıyorlardı.

Örneğin: Kardeşim yerine ‘Gardaşım’ 

‘Ne yapacaksın’ yerine ‘nörecen – nidecen’ derlerdi. 

Kültürel geçmişimizi yaşatmak ve anmak gayretiyle yazdım derledim bunları, tüm Karaman halkına selam ve saygılarımla armağan ediyorum efendim.

O

Ordumuz çok. Kimsemiz yok.

Otur gelin otur. Dokuz ineğin boku yatır.

Oturduğu ahır sekisi çağırdığı İstanbul türküsü.

Oğlan babadan öğrenir sofra düzmeyi, kız anadan öğrenir sokak gezmeyi.

Oğlan yedi oyuna gitti, çoban yedi koyuna gitti.

Oynayamayan gelin yerim dar der.

*

Oğnük: Önlük

Omaç: Yumurtalı ekmekli yağlı yemek

Onculayın: O kadar çok

Oosür. Öksür

Ortaam: Ortağım

Oluum: Oğlum

Ö

Ölek mi, görek mi?

Öldüründe gurtulak.

Öfke gelir göz kızarır, öfke gider yüz kızarır.

Önce bol bol yiyen sonra bel bel bakar.

Öz ağlamazsa göz ağlamaz.

*

Öllüyün körü: Öfkelenince söylenirdi

P

Pancarda girdi okkaya, eşekte gitti Mekke’ye

Parasız dellal bağırmaz.

*

Paltu: Palto

Pambık: Pamuk

Panga: Banka

Pantul: Pantolon

Pel pelbakmak: Aptalca bakmak

Peşkir: Havlu

Pırtı: Çamaşır

Piskevit: Bisküvi

S

Sana vereyim bir öğüt kendi ununu kendin öğüt.

Sap kabarır. Sahibi kubarır.

Sağ baş yastık istemez.

Saygı sayana, terbiye alana göre.

Sel gibi gelip kum gibi kaldı.

Serçenin gönlünden şahinlik geçer.

Sen bilirsin deyince akan sular durur.

Senden yumurta alan sarısını bulamaz.

Seyrek varırsan dostuna kalkar ayak üstüne.

Susuzluğundan yayılamaz.

Sütlü koyun sürüden ayrılmaz.

Süpürülmedik eve görülmemiş misafir.

Sıpalı eşek yığın dağıtır.

Sıcaktan adam ölmez. Kişizadeden zarar gelmez.

Seversen oğlunu sev, kız kendini sevdirir.

Sıçanın geçtiğini aramam da, yol olur kalır.

Sıkça varma dostuna, kalksın ayak üstüne.

Sırtımda yumurta kefesi yokya.

Sinek pis değil ama mide bulandırır.

Su bulanmayınca durulmaz.

Sonradan görmüş, dininden dönmüş.

Sorma kişinin aslını, sohbetinden bellidir.

*

Sandelle: Sandalye

Seğirtmek: Koşmak

Sıtkım sıyrıldı. Soğudum, tiksindim

Ş

Şehire habere gider, köy haberiyle gelir.

*

Şaplak: Tokat

Şaklamak: ortasından bölmek

Şipidik: Terlik

T

Tatlıya yakışmaz soğan; dayısını beğenmez yeğen.

Tarlanın taşlısı kızın kaşlısı.

Taşıma su ile değirmen dönmez.

Taş ol da baş yar.

Tahsil cehli getirir, insanlık öğretmez.

Tilki tilkiliğini bildirinceye kadar post elden gider.

Tok köpek sert osurur.

*

Şebit: Yufka ekmek

Tas: Maşrapa

Temel: Bahçe duvarı

Terezi: Terazi

Tefder: Defter

Tehne: Tenha

Tükan: Dükkân

Tığteber: Bomboş

Tosbağa: Kaplumbağa

U

Ucuzdur var bir illeti; pahalıdır var bir hikmeti.

Unu eledik eleği duvara astık.

Ustamın adı hıdır, elimden gelen budur.

*

Uğunmak: Nefesi kesilmek

Uh Ülen: Pişmanlıkta söylenir

Urba: Elbise

Urgan: Yün halat

Uyku semesine: Uykulu

V

Varken bol bol yer, yokken bel bel bakar.

Veresi deyince alasım geldi, alacaklı gelince kaçasım geldi.

Vurdun mu öldür. Verdin mi güldür.

*

Vasait: Araç

Vah diyvirdim guzum guzum: Ben sana söyledim kuzum

vaahh dimişsiim: Dediydim

Vazırdama. Fazla konuşma

Velesbit: Bisiklet

Viliii: Şaşkınlık ifadesi

Y

Yaralı parmağa bile çöğdürmez.

Yaptığı yenir, diktiği giyilir.

Yal yiyen it, yüzünden belli olur.

Yan yatan da yer bir ekmek çamura batan da.

Yazın yaşa kışın taşa oturulmaz.

Yazın padişahın devesi bile yalınayak gezer.

Yazın ayransız, gışın yorgansız yola çıkma.

Yazın dağlar misafir alır.

Yazın kölge iyi olur, hoş olur; gışın çuval boş olur.

Yatan aslandan gezen çakal iyi olur.

Yıkık değirmende kırk yıl yatar.

Yüz verdik astarını ister.

Yedir beni öğeyim seni.

Yöğrük at yini gendi artırır.

*

Yanpiri: Yan yan yürüme

Yat geber ekmeği yemek: Gece uyumadan yenen yemek

Yazı Yaban: Yerleşim yeri dışı

Yirik: Yırtık

Yiter: Yeter

Yuka: İnce

Yunak: Yıkanılan yer

Yunmak: Yıkanmak

Yük eşeği gibi çalıştım: Çok çalıştım

Z

Züğürt olup düşünmektense uyuz olup kaşınmak iyidir.

*

Zerhoş: Sarhoş

Zıttına gitmek: Hoşlanmamak

Zibil: Çok fazla

Zoba: Soba

KIZINCA SÖYLENEN SÖZLER, İLENMELER:

Zavalına dikil emi

Şisti geberisecene

Naha ettiğin edecen iş ellere galsın başına türlüşler gelsin

Ellere galasica

Gara gelinler ol inşallah

Gıvradı gine

Hele matcalıya bak hele

Vurgunu yingelesice

Giz assa bi segidiver gel hele

Adın ellere gala

Naa ışallah gidişn olsunda gelişn olmasn imiii

Elinde başlı galsın...Boyun devrilsin

Zukkum iç

Devrece dönesice : işlerin ters gitsin

(SON)

Bu yazı 4874 defa okunmuştur .

YORUMLAR

  • 0 Yorum