KMÜ’lü Akademisyenin Yapay Zekâ Destekli Malzeme Projesine TÜBITAK Desteği
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi (KMÜ) Kamil Özdağ Fen Fakültesi Fizik Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Kağan Şarlar yürütücülüğünde hazırlanan “Yapay Zekâ Destekli Yüksek Entropili Manyetokalorik Alaşımların Tasarımı, Optimizasyonu ve Potansiyel Kompozisyonların Belirlenmesi” başlıklı proje, TÜBİTAK 3501 Kariyer Geliştirme Programı kapsamında desteklenmeye hak kazandı.
Proje ekibinde araştırmacı olarak Bursa Uludağ Üniversitesi Fizik Bölümünden Dr. Öğr. Üyesi M. Cüneyt Hacıismailoğlu ve Gürbağ Savunma ve Teknoloji şirketinden Doç. Dr. Atakan Tekgül yer alıyor. Proje, en az beş elementin bir araya gelmesiyle oluşturulan ve geniş bir kompozisyon uzayı sunan yüksek entropili alaşımlar üzerinden, manyetokalorik etkiyi güçlü biçimde sergileyebilecek yeni nesil malzemelerin keşfini hızlandırmayı amaçlıyor. Bu kapsamda fizik temelli tanımlayıcılarla eğitilen makine öğrenmesi modelleri kullanılarak binlerce olası yüksek entropili alaşım kompozisyonu arasından hedeflenen özellikleri sağlayan adaylar belirlenebilecek. Bu veri odaklı tarama yaklaşımının deneysel doğrulama aşamasında deney sayısını en az %30 azaltması ve böylece zaman ile kaynak kullanımında belirgin verimlilik sağlaması hedefleniyor. Çalışmanın yalnızca yeni malzeme adayları önermekle sınırlı kalmadığını vurgulayan Doç. Dr. Şarlar; aynı zamanda malzeme biliminde yöntem geliştirme boyutu taşıdığını belirterek, “Geliştirdiğimiz ‘tersine kompozisyona bağlı özellik çözümü’ algoritması ile makine öğrenmesi tahminlerinden hareketle belirli özelliklere sahip alaşım kompozisyonlarını geriye doğru çözebiliyoruz; bu yöntem, klasik deneme-yanılma yaklaşımlarına göre çok daha etkili bir keşif hattı sunuyor.” ifadelerini kullandı. Manyetokalorik etki, bir malzemenin manyetik alana maruz kaldığında sıcaklığının değişmesi prensibine dayanıyor ve bu mekanizma katı hâl soğutma teknolojileri için önemli bir temel oluşturuyor. Küresel enerji talebindeki artış ve iklim değişikliğiyle mücadele hedefleri, geleneksel buhar sıkıştırmalı soğutma sistemlerinin çevresel etkilerini daha görünür hâle getirirken, manyetokalorik malzemeler daha sürdürülebilir soğutma yaklaşımlarına kapı aralayabilecek seçenekler arasında değerlendiriliyor. Projede belirlenecek aday yüksek entropili manyetokalorik alaşım kompozisyonlarının hem hacimli hem de ince film formunda üretilmesi ve karakterize edilmesi planlanıyor. Ark eritme ve termal buharlaştırma yöntemleriyle sentezlenecek malzemelerin yapısal ve manyetik özellikleri ayrıntılı ölçümlerle incelenerek böylece yapay zekâ temelli önerilerin deneysel karşılıkları ortaya konacak. Projeye ve yürütülen çalışmalara ilişkin güncel bilgilere https://kaansarlar.github.io/magnetelligence/ adresinden erişilebilir.