12. Yargı Paketi Meclis’te: Herşey sil baştan değişiyor

Pakette duruşmalar arasındaki sürenin sınırlandırılması, ortaklığın giderilmesi davalarında mirasçılara öncelik tanınması ve bazı suçlarda HAGB uygulanmaması gibi dikkat çeken düzenlemeler yer alıyor. 12. Yargı Paketi Meclis gündeminde Yargı alanında önemli değişiklikler içeren 12. Yargı Paketi TBMM’ye sunuldu. Düzenleme, hukuk ve ceza yargılamasında süreçlerin hızlandırılması, bazı uygulamalardaki belirsizliklerin giderilmesi ve dijitalleşmenin artırılması amacıyla hazırlandı. Paketle birlikte mahkemelerde uzun süren yargılama süreçlerinden miras kalan taşınmazların satışına, e-duruşmadan kişisel verilerin korunmasına kadar birçok başlıkta yeni kurallar getirilmesi hedefleniyor. Duruşma aralarına 3 ay sınırı Paketin en dikkat çeken maddelerinden biri, hukuk mahkemelerinde duruşmalar arasındaki süreye ilişkin düzenleme oldu. Buna göre haklı ve zorunlu bir neden bulunmadıkça iki duruşma arasındaki sürenin 3 ayı geçmemesi öngörülüyor. Bu adımla, davaların gereksiz şekilde uzamasının önüne geçilmesi ve yargılama süreçlerinin daha hızlı ilerlemesi amaçlanıyor. Teknik usul hatalarında yeni yaklaşım Düzenlemede, Yargıtay’ın bozma kararlarına ilişkin dikkat çeken bir başlık da bulunuyor. Buna göre davanın esası doğru karara bağlanmışsa, yalnızca yetki ya da görev gibi bazı teknik usul hataları nedeniyle kararın bozulmasının önüne geçilmesi hedefleniyor. Bu düzenleme ile dosyaların mahkemeler arasında uzun süre gidip gelmesinin azaltılması ve yargılamada zaman kaybının önlenmesi planlanıyor. Bazı idari davalarda tek hâkim dönemi Vatandaşların günlük hayatını doğrudan ilgilendiren bazı idari davalarda da daha hızlı karar verilmesi için tek hâkimle yargılama imkânının genişletilmesi gündemde. Bu değişiklikle, heyet zorunluluğu bulunan bazı dosyalarda sürecin daha pratik ilerlemesi ve mahkemelerin iş yükünün azaltılması hedefleniyor. Miras kalan malların satışında akrabaya öncelik Paketin öne çıkan başlıklarından biri de ortaklığın giderilmesi davalarında yapılacak satışlara ilişkin düzenleme oldu. Miras kalan ev, arsa ya da tarla gibi taşınmazların ilk açık artırmasının yalnızca mirasçılar arasında yapılması öngörülüyor. Böylece aileden kalan taşınmazların doğrudan üçüncü kişilere satılmasının önüne geçilmesi ve mirasçılara öncelikli satın alma imkânı tanınması amaçlanıyor. İlk artırma mirasçılar arasında yapılacak Düzenlemeye göre ilk açık artırma, taşınmazın güncel rayiç bedeli üzerinden başlayacak. Eğer mirasçılar bu aşamada taşınmazı satın almazsa, ikinci açık artırmanın herkese açık şekilde yapılması planlanıyor. Bu yöntemle hem mirasçıların öncelik hakkı korunacak hem de satış sürecinin tamamen tıkanmasının önüne geçilecek. Vesayet altındaki kişilerin mallarında e-satış Vesayet altındaki kısıtlı kişilere ait malların fiziki ortamda satışı yerine, UYAP e-Satış Portalı üzerinden elektronik ortamda satış yapılması da pakette yer alan başlıklardan biri oldu. Bu düzenlemeyle ihalelerde kötü niyetli müdahalelerin önlenmesi, satış sürecinin daha şeffaf ve güvenli hale getirilmesi hedefleniyor. İşkence ve eziyet suçlarında HAGB uygulanmayacak Ceza hukuku alanında en dikkat çeken değişikliklerden biri işkence ve eziyet suçlarına ilişkin oldu. Paket kapsamında bu suçlarda hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmemesi öngörülüyor. Bu adımla, insan hakları ihlalleri bakımından cezasızlık algısının önüne geçilmesi ve daha caydırıcı bir sistem oluşturulması amaçlanıyor. Kişisel verilere yeni güvence Ceza yargılamalarında el konulan bilgisayar verileri ile moleküler genetik inceleme sonuçlarının saklanması ve imha edilmesine ilişkin kuralların da netleştirilmesi planlanıyor. Vatandaşların kişisel verilerinin ne kadar süreyle tutulacağı, hangi şartlarda silineceği ve imha süreçlerinin nasıl işletileceği yasal güvence altına alınacak. Firari sanığa savunma imkanı Paketle birlikte, hakkında yokluğunda güvenlik tedbiri kararı verilen kişilere ilişkin yeni bir düzenleme de gündeme geliyor. Buna göre firari sanık mahkemeye gelip savunma yapmak istediğini bildirirse, yargılamanın yenilenmesini talep edebilecek. Bu değişiklikle savunma hakkının güçlendirilmesi hedefleniyor. Kamuya karşı kazanılan davalarda ödeme süreci Kamu kurumlarına karşı açılan davalarda tazminat kazanan vatandaşların doğrudan icra takibi başlatması yerine, önce ilgili idareye başvuru yapması öngörülüyor. İdarenin 1 ay içinde ödeme yapmaması halinde icra süreci başlayabilecek. Bu düzenleme ile kamu kurumlarına ödeme için belirli bir süre tanınırken, vatandaşın alacağının da yasal süreçle korunması amaçlanıyor. Belirsiz alacak davası yerine yeni çerçeve Uygulamada tartışmalara yol açan belirsiz alacak davasına ilişkin hükümler de pakette ele alınan başlıklar arasında bulunuyor. Bu alandaki hakların daha öngörülebilir bir çerçeveye taşınması hedefleniyor. Destekten yoksun kalma ve iş göremezlik tazminatlarında faiz hesabına ilişkin düzenlemelerle de uygulamadaki farklılıkların giderilmesi amaçlanıyor. Bilirkişi uygulamasına sınırlama Yargılamaların uzamasına yol açan konulardan biri olan bilirkişi uygulamasında da yeni tedbirler gündeme geliyor. Hâkimin kendi hukuki bilgisiyle çözebileceği konularda dosyanın gereksiz yere bilirkişiye gönderilmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor. Bu düzenleme ile hem dava sürelerinin kısaltılması hem de yargılama maliyetlerinin azaltılması planlanıyor. E-duruşma daha esnek hale geliyor Avukatların özellikle ön inceleme duruşmalarına bulundukları yerden dijital olarak katılabilmelerine ilişkin uygulamanın genişletilmesi de pakette yer alan düzenlemeler arasında bulunuyor. E-duruşma imkanının artırılmasıyla zaman kaybı ve yol masrafının azaltılması, yargı hizmetlerine erişimin kolaylaştırılması amaçlanıyor. Noter belgelerinde dijital aktarım Mahkemeler tarafından noterlerden istenen belgelerin fiziki posta yerine dijital kanallarla gönderilmesi de yeni düzenlemeler arasında yer alıyor. Bu adımla resmi yazışma sürelerinin kısaltılması, maliyetlerin düşürülmesi ve adli süreçlerde dijitalleşmenin artırılması hedefleniyor. Hâkim ve savcı yardımcılarına yeni eğitim modeli Paketin bir diğer başlığı ise hâkim ve savcı yardımcılarının meslek öncesi eğitim süreci oldu. Eğitimlerin daha kapsamlı ve uygulamaya dönük hale getirilmesi planlanıyor. Bu değişiklikle, mesleğe yeni başlayacak hâkim ve savcı adaylarının daha donanımlı yetiştirilmesi ve vatandaşın adalet beklentisine daha güçlü cevap verilmesi amaçlanıyor.